• 
• 

 Serkan ÇEVİK  09/06/2009,18:15

TASARRUFU ZENGİNLİĞE DÖNÜŞTÜRME FORMÜLÜ

Eğer bu yazıyı merak ediyorsanız değerlendirilmesi gereken tasarrufunuz var demektir. Tebrik ederim. Yalnız benim böyle bir formülü bildiğimi ve sizinle paylaşacağımı düşünüyorsanız çok safsınız. Böyle bir formülü ne ben ne de bir başkası biliyor. Zaten bilsem de size söylemezdim. Herkesin bildiği bir formül finans piyasalarında işlemez.

Birilerine danışıp en iyi yatırım aracını bulacağınızı, bütün paranızı ona yatırıp müthiş paralar kazanacağınızı, hisse senetlerini en düşükten alıp en yüksek seviyesinden satan birileri olduğunu, bankacıların dövizin altının fiyatının ne olabileceği konusunda sizden daha iyi tahmin yapabildiğini düşünüyorsanız hemen gidin paranızı kurda kuşa yem etmeden siz yiyin.

Birisine danışarak yatırım yapmak Rıdvan Dilmen’e sorarak iddia oynamaya benziyor. Elbette Rıdvan Dilmen’in iddia da tutturtma ihtimali sizden biraz fazladır. Ama o kadar. Onun ötesinde hiçbir kazanma garantiniz yok.

Aşağıdaki tabloda aylık sabit ödemeli birikimlerin yıllar sonra ulaştıkları düzeyi bugünki değrlerle görüyorsunuz. Örnek olarak her ay 200 TL tasarruf edip bunu %5 enflasyon üzerinde getiriyle değerlendirdiğinizde 20. yılın sonunda bugünki değrlerle 82.245 TL niz oluyor. Diğer seçenekleri tablodan izleyip değerlendirebilirsiniz.

HER AY EŞİT TUTARDA YAPILAN TASARRUF
YILLIK %5 REEL GETİRİYE GÖRE
YIL 5 10 15 20
AY.TAS.
100 TL 6.801 TL 15.532 TL 26.738 TL 41.122 TL
200 TL 13.603 TL 31.063 TL 53.476 TL 82.245 TL
300 TL 20.404 TL 46.595 TL 80.213 TL 123.367 TL
400 TL 27.205 TL 62.126 TL 106.951 TL 164.489 TL
500 TL 34.007 TL 77.658 TL 133.689 TL 205.612 TL

HER AY EŞİT TUTARDA YAPILAN TASARRUF
YILLIK %10 REEL GETİRİYE GÖRE
YIL 5 10 15 20
AY.TAS.
100 TL 7.743 TL 20.480 TL 41.432 TL 75.898 TL
200 TL 15.486 TL 40.960 TL 82.864 TL 151.795 TL
300 TL 23.229 TL 61.439 TL 124.295 TL 227.693 TL
400 TL 30.972 TL 81.919 TL 165.727 TL 303.590 TL
500 TL 38.714 TL 102.399 TL 207.159 TL 379.488 TL


Kişisel yatırımda birinci hedefimiz enflasyonun üzerinde getiri sağlamak. Çünkü tasarruf yaparak bugün tüketip elde edeceğimiz faydadan vazgeçiyoruz. Bu vazgeçmenin karşılığı olması gerekir. Örnek bugün 20.000 tl niz var ve bu parayla A marka bir araba alabiliyorsunuz. Siz hemen araba almayı tercih etmediniz ve paranızı bankaya bir yıl vadeli yatırdınız. Bir yıl sonra paranız 22.000 tl oldu. Bu arada arabaya zam geldi arabanın fiyatı da 22.000 tl oldu. Gittiniz arabayı aldınız. Hayıflanmaz mısınız ben bu arabayı almak için neden bir yıl bekledim diye?

Enflasyonun ne kadar üzerinde getiri sağlayacağınız yatırım vadenize, bilginize cesaretinize, disiplininize, piyasa koşullarına ve şansınıza bağlı.
Bilgiden kastettiğim ekonomist olmanız değil. Ama paranızı yatırdığınız varlığın ne olduğunu, hangi kurallara tabii olduğunu, riskini bilmek anlamak zorundasınız. Anlamadığınız bir şeye başkaları çok para kazanıyor diye asla para yatırmayın.

Genel olarak yatırımda vade uzadıkça risk azalır getiri yükselir. Bugün yatırıp karşılığını yarın hemen alayım beklentisi sadece hayal kırıklığı üretir.

Cesaret, ne kadar riski göze alabildiğinizi ifade ediyor. Risk alabilmek önemli bir meziyettir. Ama hesapsızca risk almak kumarbazlıktır. Yatırım işini, kumara döndürdüğünüzde bittiğiniz gündür. Kumarda sadece oynatan kazanır. Kumar oynayan uzun vadede asla kazanamaz.

Displinden kasıt hem düzenli olarak tasarruf etmeye devam etmek hem de günlük dalgalanmalara kapılıp portföyünüzde sürekli değişiklik yapmamak.

Piyasa koşulları kontrolümüz dışında bir faktör. Değiştiremeyeceğimiz için uyum sağlamak zorundayız. Günlük hareketleri yakalamaya anlamaya çalışarak kendinizi yormayın ama radikal değişiklikleri kaçırmayın. Örnek: 2001 krizi atlatıldıktan sonra TL nin değrlenmeye başlayacağını göremeyenler yüksek kurlardan milyarlarca doları döviz tevdiat hesaplarında tutup izleyen yıllarda çok hayıflandılar.

Şans konusunu açıklamaya ihtiyaç var mı? Yazının girişindeki düşüncemi de destekleyen bir bilimsel araştırma var. ABD de bir üniversitede bir grup şempanzeye hisse senedi listesinden seçim yaptırarak porföyler oluşturuyorlar. Şempanzelerin portföylerinin ortalama getirisi büyük bankaların portföy yöneticilerinin getirilerinden yüksek oluyor.

Belki de hayatın kuralı ama en somut biçimde finansal piyasalarda görüyoruz. Yüksek getiriler ancak yüksek riski göze alarak elde edilebiliyor. Sizin yatırım yapabileceğiniz varlıklar içinde en risklisi hisse senetleridir. Nedir hisse senedinin riski? Bütün paranızı kaybedebilirsiniz. Peki getirisi nedir? Eğer hissesini aldığınız şirketin işleri iyi gider çok kar ederse başka hiçbir yerde kazanamayacığınız parayı kazanırsınız. Var mı cesaretiniz?

1929 krizinde insanlar ortalama %90 lara varan kayıplar gördüler. Borsacıların en sevdiği malzemelerden biri şudur. “1929 da krizden önce hisse alıp 15 yıl bekleyenler yine karlı çıktı.” Doğrudur da.. birisi de çıksın söylesin kaç kişinin 15 yıl bekleyecek sabrı vardı.

Tecrübelerimden ulaştığım sonuç. Hisse senedi yatırımı için harcanan enerjiye çekilen heyecana değmiyor. Portföyünüzden hisse senedine ayıracağınız kısmı bankaların İMKB 30 endeks fonlarına yatırıp hisse seçimi ve takibi için kafa yormamanızı tavsiye ediyorum. Günlük al sat yaparak para kazanma hayaliniz varsa bence unutun. Ben o şekilde para kazananı hiç görmedim. Arkadaşınız kazandığını söylüyorsa inanmayın. Kumarbazlar hep kazandıklarından bahseder kaybettiklerini söylemez.

Hisse senetleriyle ilgili diğer tavsiyelerim. Portföyünüzdeki hisse senedi payı %20 yi geçmesin. Bir yıldan kısa sürede ihtiyacınız olacak parayı kesinlikle hisse senetlerine yatırmayın.

Ülkemizde senelerdir uygulanan yüksek faiz düşük kur politikası nedeniyle yakın zamana kadar hazine bonoları ve devlet tahvillerinden risksiz çok yüksek kazançlar elde edildi. Malesef reel %30 faizlerin ödendiği dönemler yaşadık. O dönemde yabancılar bu faizi cebe indirirken bizimkiler parayı dövizde tuttu. Eskisi kadar olmasa da ülkemizin yapısal sorunları nedeniyle devlet borçlanma araçları cazibelerini korumaya önümüzdeki dönemde de devam edecek. İşleyişini iyice anladıktan sonra faydalanabilirsiniz.

Hazine bonosu ve devlet tahvili vadesinde nominal değerinin ödeneceğini vaat eden ve devlet tarafından satılan menkul kıymetlerdir. İskontolu veya kuponlu olabilir. Örnek: Bugün itibariyle 2 Şubat 2011 vadeli iskontolu tahvili almak istediğiniz düşünelim. 1000 tl nominal değerli tahvil için ödemeniz gereken tutar 818,34 tl dir. (Vadeye kadar kazanacağınız faiz %22) Vadesine kadar beklerseniz alacağınız rakam 1000 tl dir. Sabit getirili menkul kıymet denmesinin sebebi budur. Ne güzel değil mi risksiz garanti kazanç. Kazın ayağı öyle değil. Paranızı tamamen kaybetme riskiniz kesinlikle yok ama hiç riskiniz yok anlamına gelmiyor. Birinci riskiniz enflasyon. Yani 2 şubat 2011 e kadar olan dönemde kümülatif enflasyon %22 den fazla olursa zarar edersiniz. İkinci riskiniz piyasa faiz oranlarının artması sizin de vadeden önce satmak zorunda kalmanız. Bugün tahvili aldınız gece faiz oranlarını yükselten bir gelişme oldu. Yarın tahvili aldığınız fiyattan satma şansınız yok. Yarın satmak zorunda kalırsanız aldığınız fiyattan daha düşük bir fiyata satarsınız. Bunun tersi de mümkün siz aldıktan sonra faiz oranları düşerse tahvili aldığınızdan daha yüksek bir fiyata hemen paraya çevirebilirsiniz.

Kuponlu tahvillerde 1000 tl nominal değerli kağıt için üçer ay veya altı aylık periyotlarda faiz ödemesi yapılır ana para vadesinde ödenir.

Son zamanlarda piyasanın öğrenmeye başladığı bir başka enstruman TÜFE ye endeksli tahvillerdir. Ana para ve kupon ödemeleri enflasyona endekslidir. Ana para ödemesi vadesinde yapılır.

Döviz bana göre bir yatırım aracı değildir. İstatistiklere bakıldığında da kriz dönemleri hariç getirisi enflasyonun altındadır. Yine de portföyde bulunsun derseniz siz bilirsiniz.

Altın son senelerin şampiyon yatırım araçlarından. Bu metale neden bu kadar değer atfedildiğini anlamakta güçlük çektiğim için elimi sürmem. Ama finans piyasalarında enflasyon ve kriz dönemlerinin güvenli limanı kabul edilir. Takdir sizin. Yalnız altın yatırımı yapacaksanız fiziki altın yerine altın fonlarını tercih etmek akıllıca olur.

Kendimi tutamıyorum ufak bir yatırım tavsiyesi de yapacağım. Diyelimki çocuğunuz ilkokula başladı. Onun üniveriste dönemindek masraflarına karşılık ayda ikiyüz TL bir köşeye koymaya karar verdiniz. Veya benzer başka bir amaçla böyle (minumum 5 yıl) uzun vadeli düşünüp ayırdığınız paralara dokunmayacağınızdan eminseniz; her ay paranın %80 i ile TÜFE ye endeksli tahvil %20 si ile IMKB 30 endeks yatırım fonu alabilirsiniz.

Tasarrufları değerlendirmek önemli ama finansal piyasalardaki hareketlerin hayatımızda gereğinden fazla yer kaplamasına kafamızı çok meşgul etmesine müsade etmemeliyiz. En karlı yatırım kendinize yaptığınız yatırımdır. Borsa endeksi çıkar düşer. Ama bilginizi becerinizi artırıp daha değerli hale gelirseniz sizin endeksiniz sürekli çıkar. Değerli hocam Yaşar Erdinç’in sözüyle bitiriyorum.

“Paranız sağlığınızı bozmasın.”

Necmi Özerdem