Bu yazımda “The Economist” dergisinin New York Üniversitesi’nde ekonomi profesörü Nouriel Roubini ile Amerika ekonomisi ile ilgili bir video röportajını özetleyeceğim. Roubini’nin görüşleri mali piyasalarda çok önem taşıyor. Kendisi krizden önce piyasalarda bu tehlikeyi öngörmesi ile de biliniyor.

1-Amerika’da kriz döneminden sonra alınan sistemsel kararlar doğru yönde gerçekleşti. Krizin tekrarlanmaması için Amerika’nın uyguladığı politikalar önemli ama bir daha tekrarlanmasına mani olamaz.

2-Bankacıların maaş sisteminin planlanması önemli ve çalışanları ekstra risk almaya yöneltmemesi gerekiyor. Alınan kararlarda türev ürünler, serbest fonlar, girişim sermayesi ve bankaların kendi fonları ile işlem yapması konusundaki önlemler gereğinden daha hafif olarak uygulanıyor.

3-Ulusal reformların diğer ülkelerle uyumu önemli ve bu şekilde arbitraj önlenebilir. Bazı ulusal politikalar da bağımsız olarak uygulanabilir.

4-Regülatörlerin yani düzenleyici kurumların kontrolü önemlidir ve bir disiplin getirmesi gereklidir. Finansal krizlerin tahmini olabilecek bir doğal afetin tahmini gibi değildir ve öngörülebilir.

5-Finansal politikaların zorluğu uygulamak ve uygulamamak arasında kalmak durumudur. İki karar da yanlış sonuçlar getirebilir. Yüksek bütçe açıkları var. Kamu borcu %100 üzeri seviyelere geliyor ve çok hassas bir denge olduğu için deflasyon riski var.

6-Yılın ikinci yarısı için beklenen büyümenin yavaşlamasıdır. Bunun sebebi de ilk yarıyılda uygulanan desteklerin azalacağıdır. Amerika için 2010 ikinci yarıyılda beklenen büyüme oranı %1,5 teknik olarak olmasa da potansiyel bir durgunluk belirtisi taşımaktadır. Ekonomi için çift dip ve durgunluk ihtimali vardır.

7-Japonya’dan bir ders almak gerekiyor ve deflasyondan çıkmanın zorluğunu burada görebiliyoruz. Talep olmadığı için para basmak ve likidite yaratmak gibi alışılmış para politikaları bu sorunu çözmeye yardımcı olamıyor.

8-Avrupa’da temel problemler var ama ikinci çeyrekte büyüme biraz daha yüksek olacak. Cari açık rakamları yüksek seviyelerde ve İspanya, Portekiz ve Yunanistan’ın sorunları devam ediyor.

9-Çin’de bir balon yatırım piyasası oluşmuştu. Yatırım projeleri ve konut sektöründe gayrimenkul projeleri çok fazla idi. Bu yüzden bu projeleri finanse eden kurumlarda geri dönüşü olmayan krediler sorunu oluşabilecek. Bankaların çok sorun yaşaması beklenmiyor ama önümüzdeki yıllarda kapasitenin hızla küçülmesi ve büyümenin düşük seviyelerde gerçekleşeceği beklentisi var. Çin’in kendi tüketimine konsantre olması gerekiyor. Büyümenin düşüşünü engellemek için ülkenin kendi vatandaşlarının tüketimini arttırmaya yönelik ekonomik politikalar uygulaması gerekiyor.

Dr. Belma Öztürkkal

https://www.finansonline.com/articles/bozturkkal/100820.asp